Jak cz\u0119\u015b\u0107 z Was by\u0107 mo\u017ce wie, cho\u0107by z minionej krakowskiej wystawy \u201eTitanic – Prawdziwa Historia\u201d, wzor\u00f3w porcelany u\u017cywanej przez pasa\u017cer\u00f3w pierwszej klasy s\u0142ynnego statku by\u0142o wi\u0119cej. Od lat powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jednym z nich by\u0142 \u201eklucz grecki\u201d,\u00a0przeznaczony dla\u00a0Cafe Parisian. Tutaj jednak pojawi\u0142y si\u0119 pewne w\u0105tpliwo\u015bci\u2026<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/greek2w-300x200.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nJesieni\u0105 1935 roku, Olympic, siostrzany statek Titanica, opu\u015bci\u0142 Southampton po raz ostatni i odby\u0142 ostatni sw\u00f3j rejs do stoczni z\u0142omowej w Jarrow. Jego wyposa\u017cenie trafi\u0142o na aukcje i w rezultacie do wielu prywatnych w\u0142a\u015bcicieli. By\u0142y tak\u017ce rzeczy, kt\u00f3re na aukcj\u0119 wyposa\u017cenia statku nie trafi\u0142y nigdy. Los wielu element\u00f3w do dzi\u015b pozostaje zagadkowy, ale czasem nast\u0119puje gdzie\u015b jakie\u015b ciekawe odkrycie. I tak te\u017c by\u0142o w latach 2013-2014, kiedy jeden z dom\u00f3w aukcyjnych opublikowa\u0142 swoje katalogi nadchodz\u0105cych aukcji, a w nich kilkadziesi\u0105t element\u00f3w zastawy sto\u0142owej White Star Line z rzadkiego wzoru \u201eklucza greckiego\u201d! By\u0142a to szokuj\u0105ca ilo\u015b\u0107 doskonale zachowanych egzemplarzy r\u00f3\u017cnego typu talerzy i fili\u017canek. Najciekawsze w ca\u0142ej historii by\u0142o to, \u017ce zastawa ta pochodzi\u0142a w\u0142a\u015bnie z Olympica, z Cafe Parisian! Do tamtej pory, bardzo rzadko pojawia\u0142y si\u0119 przyk\u0142ady z tej serii porcelany, najcz\u0119\u015bciej w niezbyt atrakcyjnym stanie zachowania. A tu taka niespodzianka…<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/bonhams-300x233.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nOkaza\u0142o si\u0119, \u017ce ciekawa jest historia tego serwisu. Gdy Olympic trafi\u0142 do stoczni z\u0142omowej, jeden z dyrektor\u00f3w White Star Line upodoba\u0142 sobie t\u0105 porcelanow\u0105 zastaw\u0119. Przez kolejne osiemdziesi\u0105t lat (!) komplet pozostawa\u0142 w r\u0119kach jego rodziny, a\u017c do chwili aukcji, wspomnianej powy\u017cej.<\/p>\n
Z uwagi na to, \u017ce Olympic i Titanic by\u0142y niezwykle zbli\u017cone pod wzgl\u0119dem wyposa\u017cenia, \u015brodowiska pasjonat\u00f3w i kolekcjoner\u00f3w uwa\u017ca\u0142y, \u017ce porcelana z tej linii wzorniczej u\u017cywana by\u0142a na obu statkach. Kiedy\u015b i ja mia\u0142em takie prze\u015bwiadczenie, jednak do pewnego momentu. Ostatnie miesi\u0105ce hobbystycznych poszukiwa\u0144 wzbogaci\u0142y mnie o ciekaw\u0105 wiedz\u0119. Uda\u0142o mi si\u0119, w bezpo\u015bredniej rozmowie, skonsultowa\u0107 temat \u201eklucza greckiego\u201d z konserwatorami przedmiot\u00f3w wydobytych z Titanica, pokazuj\u0105c im oryginalny element z tej serii. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nigdy nie odnaleziono w polu szcz\u0105tk\u00f3w wko\u0142o wraku tego samego wzoru porcelany. Natomiast, odnaleziono inny, zbli\u017cony. Na zdj\u0119ciu poni\u017cej – po lewej stronie fili\u017canka z Titanica, po prawej – z serii u\u017cywanej na Olympicu.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/greek3w-300x185.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nSeria z Titanica oznaczona jest inaczej i nie posiada stempla producenta. Ma r\u00f3wnie\u017c zdobienie wewn\u0105trz fili\u017canki i inaczej poprowadzony motyw „klucza greckiego”. Jak wynika z konsultacji z historykami, z wraku wydobyto kilka ma\u0142ych fili\u017canek tego typu i zaledwie jeden spodek. Nie mamy wi\u0119c twardego dowodu, \u017ce istnia\u0142y talerze i inne elementy zastawy z tej wersji zdobniczej.<\/p>\n
Serwis z Olympica wykona\u0142a firma Spode Copeland i seria ta nosi inne oznaczenia numeryczne (9608), kt\u00f3re mo\u017cemy zobaczy\u0107 na spodzie niekt\u00f3rych zachowanych egzemplarzy:<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/greek1w-300x200.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nW du\u017cym uproszczeniu, moja teza jest taka, \u017ce dla Cafe Parisian na Titanicu wykonano niewielki komplet zastawy w ma\u0142ych lokalnych wytw\u00f3rniach porcelany, a bli\u017aniacza kawiarnia na Olympicu (dodana na statek w trakcie przebudowy w roku 1912\/1913) mia\u0142a zam\u00f3wiony wi\u0119kszy ilo\u015bciowo serwis z firmy Spode, nawi\u0105zuj\u0105cy stylistycznie do serii u\u017cywanej na utraconym w 1912 roku siostrzanym statku. By\u0107 mo\u017ce kolejne lata przynios\u0105 nowe odkrycia w tym zakresie.<\/p>\n
Jeden z talerzy, pochodz\u0105cy z Cafe Parisian z Olympica (i p\u00f3\u017aniejszego serwisu rodzinnego Dyrektora White Star Line) nale\u017cy obecnie do Polskiej Kolekcji. Jest\u00a0zachowany w doskona\u0142ym stanie. Mo\u017cemy go zobaczy\u0107 na wystawie \u201eTitanic \u2013 the Artifact Exhibition\u201d, odbywaj\u0105cej si\u0119 obecnie w czeskim Brnie*.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/greek4w-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Wystawa-Titanic-Brno-300x200.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n