{"id":605,"date":"2017-12-28T19:15:25","date_gmt":"2017-12-28T18:15:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.1912.pl\/?p=605"},"modified":"2021-04-21T13:42:19","modified_gmt":"2021-04-21T11:42:19","slug":"pierwsza-polska-ksiazka-o-titanicu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.1912.pl\/?p=605","title":{"rendered":"Pierwsza* polska ksi\u0105\u017cka o Titanicu"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #333399;\"><em><strong>*Informacja dodatkowa: <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #333399;\"><em>Wiosn\u0105 2020 roku do\u0142\u0105czy\u0142a do Kolekcji ksi\u0105\u017cka wydawnictwa braci Worza\u0142\u0142\u00f3w, napisana w j\u0119zyku polskim w 1912 roku, o tytule &#8222;Zatoni\u0119cie Parowca Titanic&#8221;. Po analizie informacji z Biblioteki Kongresu USA, uda\u0142o si\u0119 uzna\u0107 j\u0105 za faktycznie pierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 napisan\u0105 w naszym ojczystym j\u0119zyku o tragedii Titanica. Do tamtej chwili, za pierwsz\u0105 polsk\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 uwa\u017cano wydanie \u0141empickiego, o kt\u00f3rym traktuje niniejszy wpis. W zwi\u0105zku z tym, pozostawiam go na blogu, nie zmieniaj\u0105c historii wpis\u00f3w, natomiast u\u017cywane tutaj s\u0142owo &#8222;pierwsza&#8221; przekre\u015blam. O ksi\u0105\u017cce wydawnictwa Worza\u0142\u0142\u00f3w mo\u017cna przeczyta\u0107 tutaj we wpisie z kwietnia 2021:\u00a0<a href=\"http:\/\/www.1912.pl\/?p=1558\">http:\/\/www.1912.pl\/?p=1558<\/a>\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p>Cho\u0107 tematyka mojego bloga skupia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na wyposa\u017ceniu Titanica i odnajdywania pami\u0105tek zwi\u0105zanych z tym s\u0142ynnym statkiem, w niniejszym wpisie odejd\u0119 nieco od tego nurtu, by wspomnie\u0107 o <del>pierwszej<\/del>\u00a0ksi\u0105\u017cce o Titanicu, kt\u00f3ra zosta\u0142a napisana w j\u0119zyku polskim.<\/p>\n<p>Wkr\u00f3tce po katastrofie, kt\u00f3ra odbi\u0142a si\u0119 szerokim echem po ca\u0142ym \u015bwiecie, powsta\u0142o wiele publikacji na jej temat. Niekt\u00f3re mniej lub bardziej udane, pisane w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach. <del>Pierwszej<\/del> tego typu publikacji w naszym ojczystym j\u0119zyku podj\u0105\u0142 si\u0119 Stanis\u0142aw \u0141empicki, polski dziennikarz i korespondent w USA. Ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 pod tytu\u0142em \u201eTragedya Oceanu:\u00a0zatopienie okr\u0119tu Titanic\u201d, zaledwie w kilka miesi\u0119cy po katastrofie. \u0141empicki bazowa\u0142 na protoko\u0142ach z przes\u0142ucha\u0144 \u015bwiadk\u00f3w tragedii, kt\u00f3re prowadzi\u0142 Senat USA. W ksi\u0105\u017cce znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c materia\u0142y zdj\u0119ciowe, zwi\u0105zane z histori\u0105 Titanica.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-605 gallery-columns-2 gallery-size-medium'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_2.jpg' rel=\"lightbox[605]\"><img width=\"225\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_2-225x300.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_2-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_2.jpg 605w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_3.jpg' rel=\"lightbox[605]\"><img width=\"225\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_3-225x300.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_3-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_3.jpg 605w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Aktualny stan wiedzy o s\u0142ynnym statku pozwala zauwa\u017cy\u0107, jak wiele nadu\u017cy\u0107 i podkoloryzowanych historii opisanych jest na kartach publikacji. Nie spos\u00f3b przytoczy\u0107 ich wszystkich, nie jest moj\u0105 rol\u0105 streszczanie 320 stron, jednak wspomn\u0119, \u017ce w ksi\u0105\u017cce przeczytamy o dw\u00f3ch Polakach znajduj\u0105cych si\u0119 na pok\u0142adzie statku (!).<\/p>\n<p>Jednym z nich mia\u0142 by\u0107 ksi\u0105dz J\u00f3zef Montwi\u0142\u0142 z Suwalszczyzny.<\/p>\n<div id='gallery-2' class='gallery galleryid-605 gallery-columns-1 gallery-size-medium'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/montvila.jpg' rel=\"lightbox[605]\"><img width=\"230\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/montvila-230x300.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/montvila-230x300.jpg 230w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/montvila.jpg 307w\" sizes=\"(max-width: 230px) 100vw, 230px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Warto wspomnie\u0107, \u017ce \u00f3w ksi\u0105dz urodzi\u0142 si\u0119 w 1885 roku ko\u0142o Mariampola na Litwie, za\u015b seminarium duchowne uko\u0144czy\u0142 w Sejnach (kt\u00f3re obecnie znajduj\u0105 si\u0119 na terytorium Polski, a niegdy\u015b znajdowa\u0142o si\u0119 pod jurysdykcj\u0105 litewsk\u0105). Na li\u015bcie pasa\u017cer\u00f3w Titanica figuruje jako Juozas Montvila. Jego imi\u0119, nazwisko oraz aktywno\u015b\u0107 kap\u0142a\u0144ska wskazuje, \u017ce\u00a0bli\u017cej by\u0142o mu do bycia Litwinem ni\u017c Polakiem.<\/p>\n<p>Drugim, wg. \u0141empickiego, Polakiem na pok\u0142adzie Titanica by\u0142\u00a0pan o nazwisku Grudzik, pasa\u017cer trzeciej klasy, kt\u00f3ry uratowa\u0142 si\u0119 ze statku, przedostaj\u0105c si\u0119 do \u0142odzi ratunkowej w stroju kobiety (pami\u0119tamy o tym, \u017ce kobiety i dzieci mia\u0142y pierwsze\u0144stwo w zajmowaniu miejsc w szalupach). Je\u015bli dokonamy poszukiwa\u0144 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, nie odnajdziemy takiego nazwiska na listach pasa\u017cer\u00f3w Titanica. Czy istnia\u0142 naprawd\u0119?<\/p>\n<p>Mimo tych i wielu innych nie\u015bcis\u0142o\u015bci, ksi\u0105\u017cka zas\u0142uguje na uwag\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika. Tym bardziej, \u017ce jest bia\u0142ym krukiem, r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d kolekcjoner\u00f3w pami\u0105tek zwi\u0105zanych ze s\u0142ynnym statkiem. W Polsce jeden jej egzemplarz by\u0142 pokazany w jednej z gablot na znanej wystawie \u201eTitanic &#8211; the Exhibtion\u201d w Warszawie w 2016 roku. By\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3rzy z Was j\u0105 widzieli b\u0119d\u0105c w Pa\u0142acu Kultury i Nauki, gdzie odbywa\u0142a si\u0119 ekspozycja. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci\u00a0zaprzyja\u017anionego kolekcjonera\u00a0z USA, przedstawiam inny zachowany egzemplarz polskiej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n<div id='gallery-3' class='gallery galleryid-605 gallery-columns-3 gallery-size-medium'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_6.jpg' rel=\"lightbox[605]\"><img width=\"300\" height=\"225\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_6-300x225.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_6-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_6-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_6.jpg 806w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_7.jpg' rel=\"lightbox[605]\"><img width=\"300\" height=\"225\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_7-300x225.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_7-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_7-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_7.jpg 806w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_8.jpg' rel=\"lightbox[605]\"><img width=\"300\" height=\"225\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_8-300x225.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_8-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_8-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_8.jpg 806w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Ksi\u0105\u017cka ta, jak wskazuje poni\u017csza dedykacja, by\u0142 prezentem \u015bwi\u0105tecznym od dyrygenta ch\u00f3ru \u015bw. Cecylii, Teodora Zamiary dla jego ch\u00f3rzystki, pani Maryanny Pacanowskiej, ofiarowanym w Chicago w dniu 24 grudnia 1914 roku.<\/p>\n<div id='gallery-4' class='gallery galleryid-605 gallery-columns-1 gallery-size-medium'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_1.jpg' rel=\"lightbox[605]\"><img width=\"300\" height=\"225\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_1-300x225.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_1-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_1-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_1.jpg 806w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Na drodze w\u0142asnych poszukiwa\u0144 odkry\u0142em, \u017ce zar\u00f3wno imi\u0119 i nazwisko dyrygenta jak i samo nazwisko\u00a0ch\u00f3rzystki figuruj\u0105 w rejestrach mieszka\u0144c\u00f3w Chicago z pocz\u0105tku XX wieku. Adres dyrygenta jest dzi\u015b niemo\u017cliwy do odnalezienia, w rejonie jego \u00f3wczesnego domu obecnie stoj\u0105 nowe biurowce&#8230;<\/p>\n<p>Ch\u00f3r pod wezwaniem \u015bw. Cecylii, patronki muzyki ko\u015bcielnej, istnieje wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w Chicago przy jednej z parafii, jednak czy jest kontynuacj\u0105 wspomnianego ch\u00f3ru sprzed ponad stu lat? By\u0107 mo\u017ce uda si\u0119 odnale\u017a\u0107 kolejne informacje w tej sprawie w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>Je\u015bli kto\u015b pragnie zapozna\u0107 si\u0119 z lektur\u0105 i osobi\u015bcie wyrobi\u0107 sobie zdanie na temat tre\u015bci w niej zawartych, zapraszam na stron\u0119 Wojew\u00f3dzkiej Biblioteki Publicznej im. Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w \u0141odzi i zapoznaniem si\u0119 z <a href=\"http:\/\/bc.wimbp.lodz.pl\/dlibra\/doccontent?id=31778&amp;from=FBC\">egzemplarzem w formie elektronicznej.<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>*Informacja dodatkowa: Wiosn\u0105 2020 roku do\u0142\u0105czy\u0142a do Kolekcji ksi\u0105\u017cka wydawnictwa braci Worza\u0142\u0142\u00f3w, napisana w j\u0119zyku polskim w 1912 roku, o tytule &#8222;Zatoni\u0119cie Parowca Titanic&#8221;. Po analizie informacji z Biblioteki Kongresu USA, uda\u0142o si\u0119 uzna\u0107 j\u0105 za faktycznie pierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 napisan\u0105 w naszym ojczystym j\u0119zyku o tragedii Titanica. Do tamtej chwili, za pierwsz\u0105 polsk\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 uwa\u017cano [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":618,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,9],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/605"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=605"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/605\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1575,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/605\/revisions\/1575"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}