{"id":1558,"date":"2021-04-21T00:16:38","date_gmt":"2021-04-20T22:16:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.1912.pl\/?p=1558"},"modified":"2021-04-21T14:06:23","modified_gmt":"2021-04-21T12:06:23","slug":"pierwsza-polska-ksiazka-o-titanicu-nowe-odkrycie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.1912.pl\/?p=1558","title":{"rendered":"Pierwsza polska ksi\u0105\u017cka o Titanicu &#8211; nowe odkrycie!"},"content":{"rendered":"<p>28 grudnia 2017 roku zamie\u015bci\u0142em na blogu wpis zatytu\u0142owany \u201ePierwsza polska ksi\u0105\u017cka o Titanicu\u201d.<\/p>\n<p>Wpis ten traktowa\u0142 o ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w kilka miesi\u0119cy po katastrofie, wydana w 1912 roku, w Chicago, przez polskiego dziennikarza Stanis\u0142awa \u0141empickiego, o tytule \u201eTragedya Oceanu: zatopienie okr\u0119tu Titanic\u201d.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-1558 gallery-columns-1 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_2.jpg' rel=\"lightbox[1558]\"><img width=\"605\" height=\"806\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_2.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_2.jpg 605w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Lempicki_2-225x300.jpg 225w\" sizes=\"(max-width: 605px) 100vw, 605px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>O ksi\u0105\u017cce mo\u017cna przeczyta\u0107 we wspomnianym wpisie pod linkiem: <a href=\"https:\/\/www.1912.pl\/?p=605\">https:\/\/www.1912.pl\/?p=605<\/a><\/p>\n<p>Pozycj\u0119 t\u0119 przywo\u0142uj\u0119 dzisiaj ponownie, poniewa\u017c m\u00f3j stan wiedzy w zakresie opisywanej publikacji uleg\u0142 istotnej zmianie wskutek ciekawych poszukiwa\u0144. Warto przytoczy\u0107 na pocz\u0105tek kilka istotnych informacji.<\/p>\n<p>9 kwietnia 2016 roku, Muzeum Emigracji w Gdyni, przywo\u0142uj\u0105c adekwatny artyku\u0142 Gazety Wyborczej sprzed dw\u00f3ch dni, wzgl\u0119dem tej daty, pisa\u0142o:<\/p>\n<p><em>&#8222;Tragedya oceanu, strzaskanie i zatoni\u0119cie okr\u0119tu Titanic&#8221; to nie tylko pierwsza polska praca o katastrofie &#8222;Titanica&#8221;, to w og\u00f3le jedna z pierwszych ksi\u0105\u017cek na \u015bwiecie na ten temat. Napisa\u0142 j\u0105 w 1912 roku Stanis\u0142aw \u0141empicki, emigrant, redaktor &#8222;Kuriera Polskiego&#8221; z Milwaukee w stanie Wisconsin.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Z kolei w Wikipedii znajdujemy inny ciekawy zapis:<\/p>\n<p><em>\u201eLiteratura dotycz\u0105ca katastrofy \u201eTitanica\u201d jest ogromna. W\u015br\u00f3d niej uwag\u0119 zwraca jedna z pierwszych publikacji i do tego w j\u0119zyku polskim, polskiego dziennikarza mieszkaj\u0105cego w tym czasie w Chicago \u2013 Stanis\u0142awa \u0141empickiego p.t. Tragedya oceanu : strzaskanie i zatoni\u0119cie okr\u0119tu Titanic, z kt\u00f3rym na dno morza posz\u0142o 1517 os\u00f3b[27], wydana w Chicago ju\u017c w ko\u0144cu 1912 roku.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Jeden z egzemplarzy ksi\u0105\u017cki \u0141empickiego by\u0142 eksponatem na Wystawie &#8222;Titanic. The Exhibition&#8221; w Pa\u0142acu Kultury i Nauki, opatrzony etykiet\u0105: <em>\u201ePierwsza ksi\u0105\u017cka w j\u0119zyku polskim o katastrofie \u201eTitanica\u201d wydana w 1912 r. w Chicago. Autor: Stanis\u0142aw \u0141empicki. W\u0142asno\u015b\u0107 Wojew\u00f3dzkiej Biblioteki Publicznej im. Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w \u0141odzi\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Tyle na temat ksi\u0105\u017cki \u0141empickiego. To, co przywo\u0142uj\u0119, nie jest niczym nowym dla os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0142ysza\u0142y o tej pozycji wcze\u015bniej. Jednak, wszelkie powy\u017csze cytaty \u0142\u0105czy jedno istotne dla mnie s\u0142owo \u2013 \u201e<strong>pierwsza<\/strong>\u201d.<\/p>\n<p>W ubieg\u0142ym roku (a lubi\u0119 pisa\u0107 w rocznych retrospekcjach) otrzyma\u0142em ciekaw\u0105 informacj\u0119 od zaprzyja\u017anionego kolekcjonera o aukcji na kt\u00f3rej pojawi\u0142a si\u0119 <strong>inna polska publikacja o Titanicu<\/strong>. Ze wzgl\u0119du na praktycznie <strong>zerowe<\/strong> zainteresowanie t\u0105 pozycj\u0105 literaturow\u0105, wystawion\u0105 na zagranicznym portalu, uda\u0142o mi si\u0119 j\u0105 naby\u0107 bez k\u0142opotu. Ksi\u0105\u017cka ta, wydawnictwa braci Worza\u0142\u0142\u00f3w, nosi tytu\u0142: \u201eZatoni\u0119cie parowca Titanic\u201d i\u2026 podobnie, jak ta, \u0141empickiego, zosta\u0142a wydana w 1912 roku. Tym samym, mo\u017cna by\u0142o uzna\u0107, \u017ce ksi\u0105\u017cki te powsta\u0142y w tym samym czasie. Zaintrygowa\u0142o mnie to, jaki dok\u0142adny odst\u0119p dzieli\u0142 ich powstanie.<\/p>\n<p>W Bibliotece Uniwersytetu w Harvardzie w USA, znajduje znajduj\u0105 si\u0119 ciekawe pozycje literaturowe, wydane przez Bibliotek\u0119 Kongresu USA, b\u0119d\u0105ce katalogami \u2013 a w zasadzie rejestrami praw autorskich ksi\u0105\u017cek wydanych w roku 1912.<\/p>\n<p>Okazuje si\u0119, ze w spisie mo\u017cna odnale\u017a\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u0141empickiego. Zgodnie z kluczem skr\u00f3t\u00f3w, odczytujemy, ze samo prawo autorskie do ksi\u0105\u017cki zosta\u0142o zg\u0142oszono 9 wrze\u015bnia 1912 roku, a wydanie nast\u0105pi\u0142o 21 wrze\u015bnia 1912 roku.<\/p>\n<div id='gallery-2' class='gallery galleryid-1558 gallery-columns-1 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Lempicki.jpg' rel=\"lightbox[1558]\"><img width=\"610\" height=\"259\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Lempicki.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Lempicki.jpg 610w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Lempicki-300x127.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 610px) 100vw, 610px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>W spisach katalogowych natrafi\u0142em r\u00f3wnie\u017c na informacje dotycz\u0105ce nabytej przeze mnie ksi\u0105\u017cki wydawnictwa braci Worza\u0142\u0142\u00f3w!<\/p>\n<div id='gallery-3' class='gallery galleryid-1558 gallery-columns-1 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla.jpg' rel=\"lightbox[1558]\"><img width=\"442\" height=\"199\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla.jpg 442w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-300x135.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 442px) 100vw, 442px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce prawo autorskie do ksi\u0105\u017cki zosta\u0142o Worza\u0142\u0142\u00f3w zg\u0142oszone ju\u017c 18 maja 1912 roku, czyli w zaledwie <strong>miesi\u0105c po katastrofie Titanica!<\/strong> Za\u015b, wydanie ksi\u0105\u017cki nast\u0105pi\u0142o 2 czerwca 1912.<\/p>\n<p>Tym samym, mo\u017cemy dzi\u015b stwierdzi\u0107, \u017ce<strong> opracowanie \u0141epmickiego nie jest pierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105<\/strong> wydan\u0105 w j\u0119zyku polskim po katastrofie Titanica. <strong>Jest ni\u0105<\/strong>, z najwi\u0119kszym prawdopodobie\u0144stwem, <strong>ksi\u0105\u017cka wydawnictwa Worza\u0142\u0142\u00f3w<\/strong>! W\u0105tpliwe, by istnia\u0142a jakakolwiek inna polska pozycja z wcze\u015bniej zg\u0142oszonymi prawami autorskimi, ni\u017c w maju 1912. Ciesz\u0119 si\u0119 bardzo, \u017ce uda\u0142o si\u0119 natrafi\u0107 na jej <strong>kompletnie zachowany egzemplarz<\/strong>, kt\u00f3ry do\u0142\u0105czy\u0142 do zbior\u00f3w Polskiej Kolekcji.<\/p>\n<div id='gallery-4' class='gallery galleryid-1558 gallery-columns-1 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Pierwsza-polska-ksi\u0105\u017cka-o-Titanicu.jpg' rel=\"lightbox[1558]\"><img width=\"640\" height=\"480\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Pierwsza-polska-ksi\u0105\u017cka-o-Titanicu-1024x768.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Pierwsza-polska-ksi\u0105\u017cka-o-Titanicu-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Pierwsza-polska-ksi\u0105\u017cka-o-Titanicu-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Pierwsza-polska-ksi\u0105\u017cka-o-Titanicu-768x576.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Ucieszy\u0142em si\u0119 ogromnie, kiedy otworzy\u0142em przesy\u0142k\u0119 z wylicytowan\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 wydawnictwa Worza\u0142\u0142\u00f3w. Moj\u0105 uwag\u0119 w pierwszej chwili przyku\u0142 papier, na kt\u00f3rym ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a wydrukowana. Cho\u0107 zachowana kompletnie, z ubytkami w miejscach nie utrudniaj\u0105cych lektury, niestety wydrukowana na papierze nienajlepszej jako\u015bci. Papier jest kruchy i trzeba wykaza\u0107 si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105, przewracaj\u0105c kolejne strony. Robi\u0142em to za pomoc\u0105 t\u0119pego no\u017ca do otwierania list\u00f3w, tak, by nie przerwa\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015bci kartek, a jest to bardzo \u0142atwe niestety. Ksi\u0105\u017cka jest na tyle delikatna, \u017ce nie jest mo\u017cliwe jej swobodne przeczytanie \u201ew fotelu przy kawie\u201d. Nawet nie\u00a0sugeruj\u0119 tego dos\u0142ownie, bo nie wyobra\u017cam sobie, jak nieopatrznie m\u00f3g\u0142bym wyla\u0107 co\u015b z fili\u017canki na strony lektury.<\/p>\n<div id='gallery-5' class='gallery galleryid-1558 gallery-columns-1 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-1.jpg' rel=\"lightbox[1558]\"><img width=\"640\" height=\"480\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-1-1024x768.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-1-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-1-768x576.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Mimo trudno\u015bci w obchodzeniu si\u0119 z ksi\u0105\u017ck\u0105, po\u015bwi\u0119ci\u0142em czas na poznanie tej ciekawej pozycji literaturowej, delikatnie i ostro\u017cnie przek\u0142adaj\u0105c kolejne jej strony \u2013 a jest ich 93, wraz z ilustracjami. \u00a0Pisana jest j\u0119zykiem, kt\u00f3ry dzi\u015b uznaliby\u015bmy za archaicznie brzmi\u0105cy. Niekt\u00f3re fragmenty s\u0105 bardzo kwieci\u015bcie ubarwione, nieadekwatnie do wsp\u00f3\u0142czesnej wiedzy o statku i jego historii. Mimo tego, czyta si\u0119 j\u0105 wspaniale, jednym tchem. Nie s\u0105dzi\u0142em, \u017ce ksi\u0105\u017cka sprzed ponad stu lat b\u0119dzie na tyle wci\u0105gaj\u0105ca, by napisa\u0107 takie s\u0142owa\u2026<\/p>\n<div id='gallery-6' class='gallery galleryid-1558 gallery-columns-1 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-2.jpg' rel=\"lightbox[1558]\"><img width=\"640\" height=\"480\" src=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-2-1024x768.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-2-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-2-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.1912.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Worzalla-2-768x576.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Podejrzewam, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w tego wpisu mog\u0142aby by\u0107 zainteresowana tym, jak opisana jest tragedia Titanica w tej pozycji literaturowej. Dlatego&#8230; ci\u0105g dalszy nast\u0105pi!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>28 grudnia 2017 roku zamie\u015bci\u0142em na blogu wpis zatytu\u0142owany \u201ePierwsza polska ksi\u0105\u017cka o Titanicu\u201d. Wpis ten traktowa\u0142 o ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w kilka miesi\u0119cy po katastrofie, wydana w 1912 roku, w Chicago, przez polskiego dziennikarza Stanis\u0142awa \u0141empickiego, o tytule \u201eTragedya Oceanu: zatopienie okr\u0119tu Titanic\u201d. O ksi\u0105\u017cce mo\u017cna przeczyta\u0107 we wspomnianym wpisie pod linkiem: https:\/\/www.1912.pl\/?p=605 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1569,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22,9],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1558"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1558"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1578,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1558\/revisions\/1578"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1569"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1912.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}